Κυριακή, 30 Απρίλιος 2017
ΓΙΟΡΤΕΣ

1η Ιανουαρίου – Αγίου Βασιλείου

φτιαχναν σούρβες (κλαδάκια από κρανιά) για τα παιδιά τα οποίαστόλιζαν με βαμμένο μαλλί, νήμα και φούντες στο ίδιο το ξύλο (έκοβαν με μαχαίρι τον φλοιό ο οποίος γύριζε ανάποδα και τις έβαφαν).

Το πρωί οι γυναίκες έφτιαχναν «γκουγκβάλα» ή «μπουκβάλα» με «τυχερά» ή «κισμέτια». Η «γκουγκβάλα» ή «μπουκβάλα» είναι μια κ(ου)λούρα που ετοίμαζαν ειδικά για την περίσταση και στόλιζαν το πάνω μέρος της. Την έκοβαν σε μικρά κομματάκια, έλιωναν βούτυρο σε ένα μεγάλο τηγάνι και πρόσθεταν τα κομματάκια της κ(ου)λούρας, τυρί, ζάχαρη και σε κάποιες περιπτώσεις πάπρικα. Μετά έβαζαν τα τυχερά: νόμισμα και άλλα. «Μαντρί», «βόρο» για τα άλογα, για τα πρόβατα κ.λπ. Η οικογένεια συγκεντρωνόταν γύρω από τον σοφρά και έτρωγαν, εντοπίζοντας τα τυχερά. Υπήρχε από ένα για όλους.

Τα παιδιά γύριζαν από καλύβι σε καλύβι και χτυπούσαν στην πλάτη τους νοικοκύρηδες με την ευχή «(Υ)γειά και δύναμη και απ’ ούλα τα καλά». Σε αντάλλαγμα έπαιρναν καρύδια, μήλα, κανένα κέρμα. Όποιος είχε ταγμένο κουρμπάνι, έσφαζε το ζώο για υγεία.

ΠΑΓΑΝΑ – Βρώμικες μέρες

Άρχιζαν το βράδυ της 25ης Δεκεμβρίου. Οι νοικοκυρές σκέπαζαν το (ει)κόν(ι)σμα μέχρι τις 6 Ιανουαρίου (των Φώτων).

ΦΩΤΑ

Οι νοικοκυρές έπαιρναν το (ει)κόν(ι)σμα και το έπλεναν με καθαρό νερό. Θυμιάτιζαν την καλύβα και το χώρο γύρω από αυτήν για να διώξουν τα παγανά (κακά πνεύματα).

7 Ιανουαρίου – Αη Γιανς

Γιορτάζουν ο Γιάννης, η Γιαννούλα. Όποιος είχε ταγμένο κουρμπάνι, έσφαζε το ζώο για υγεία.

 

17 Ιανουαρίου – Αη Αντώνς

Γιορτάζει ο Αντώνης.

18 Ιανουαρίου – Αη Θανάσης

Γιορτάζει ο Θανάσης. Όποιος είχε ταγμένο κουρμπάνι, έσφαζε το ζώο για υγεία.

20 Ιανουαρίου – Αη Θύμιος

Γιορτάζει ο Δήμος. Κατά την ημέρα αυτή δεν δούλευαν για να έχουν υγεία και για τα πρόβατα.

2 Φεβρουαρίου – (Υ)παπαντή

Δεν δούλευαν.

3 Φεβρουαρίου – Αη Σύμιος

Βαριά (μεγάλη) γιορτή, αφιερωμένη στις έγκυες γυναίκες. Δεν τους επιτρεπόταν να κόψουν ούτε ψωμί, το έσπαζαν. Δεν δούλευαν.

ΑΠΟΚΡΙΑ

Τα Ψυχοσάββατα μοίραζαν φαγητά για τους νεκρούς. Την επόμενη βδομάδα ήταν η Αποκριά όταν άρχιζε η νηστεία της Λαμπρής. Ετοίμαζαν πίτες με τυρί. Η νύφη ζητούσε συγχώρεση από τον πεθερό, την πεθερά της και όλα τα μέλη της οικογένειας και φιλούσε τα χέρια τους. Μετά όλοι ζητούσαν συγχώρεση από όλους με τη σειρά από τον μικρότερο σε ηλικία έως τον μεγαλύτερο. Έλεγαν «ό,τι είπαμαν νερό κι αλάτι».

Τις τρεις πρώτες μέρες μετά την Αποκριά όποιος το επιθυμούσε δεν έτρωγε ούτε έπινε νερό. Η περίοδος αυτή ονομαζόταν Τριήμερο. Το πρωί της Τετάρτης ετοίμαζαν νηστίσιμη κ(ου)λούρα και αποξηραμένα φρούτα και εκείνος που δεν έστρωγε το Τριήμερο τα μοιράζει στους γείτονες για υγεία. Η νηστεία της Λαμπρής διαρκούσε 49 μέρες.

25 Μαρτίου – Βαγγελσμό (Ευαγγελισμός)

Δεν έσφαζαν ζώα. Έτρωγαν ψάρι. Γιόρταζαν ο Βαγγέλης, η Βαγγελιώ. Όποιος ήθελε πήγαινε στην εκκλησία να μεταλάβουν. Μεταλάβαιναν μια φορά για όλη τη νηστεία. Ανάμεσα στις μεταλήψεις έπρεπε να μεσολαβούν 40 ημέρες.

Μια εβδομάδα πριν τη Λαμπρή, την Κυριακή των Βαΐων πήγαιναν στην εκκλησία. Έφτιαχναν μικρά στεφάνια με πρασινάδα και στόλιζαν το μαντρί, την καλύβα, το (ει)κόν(ι)σμα.

9 Μαρτίου (22 Μαρτίου κατά το παλαιό ημερολόγιο) – Αη Σαράντος

Έφτιαχναν τηγανίτες στο γάστρο. Τις τοποθετούσαν σε σκεύος, τσιγάριζαν λίπος και το έριχναν από πάνω. Έτρωγαν όλοι μαζί.

Τα παιδιά έπαιρναν κουδούνια και τα χτυπούσαν τριγυρίζοντας στα καλύβια και τα μαντριά προκειμένου να διώξουν τα κακά πνεύματα.

«Σαράντα φάε, Σαράντα πιεί,

Σαράντα δώσι στην ψυχή,

Σαράντα φίδια αν είσαστι

Σαράντα ράχις πάρ’τι

Έβαλα το ζαχό

Κι θα σας φαρμακώσω».

Προετοιμασία για τη Λαμπρή:

Μεγάλη Πέμπτη έβαφαν τα αυγά. Αν είχαν να ετοιμάσουν προικιά ή φλάμπουρα για γάμο ξεκινούσαν την ημέρα αυτή. Τη θεωρούσαν καλή μέρα. Όταν έβαφαν τα αυγά έβαφαν και τα αρνιά, τα κρυάρια και τα κατσίκια στο μέτωπο. Το πρώτο αυγό που έβαφαν το τοποθετούσαν στο (ει)κόν(ι)σμα.

Περίμεναν τη Λαμπρή με μεγάλη χαρά. Κατέβαιναν από τα βουνά σε πόλεις ή χωριά για να πάνε στην εκκλησία. Όλοι κοινωνούσαν. Όταν επέστρεφαν έλεγαν:

Κοινώνησες;

Κοινώνησα.

Κι τα’ χρον!

Να’ σι καλά!

6 Μαΐου – Αη Γιώργης

Κάθε καλύβα (οικογένεια) έσφαζε αρνί και το έψηνε είτε στη σούβλα είτε στο φούρνο. Το ρόευαν (μοίραζαν) για υγεία.

Μετά τη γιορτή άρχιζαν οι προετοιμασίες για το καραβάνι. Κούρευαν τα πρόβατα και απόκοβαν τα αρνιά. Κατά το πρώτο άρμεγμα των προβάτων έβαζαν στο καρδάρι πρασινάδα για να έχουν καλή χρονιά. Ξεκινούσαν για τα βουνά.

Πεντηκοστή – Ψυχοσάββατο

Το βράδυ της Παρασκευής μοίραζαν κόλλυβα. Το βράδυ ζύμωναν ψωμιά και έψηναν αρνιά. Το πρωί του Σαββάτου τα μοίραζαν για τους νεκρούς. Το πρωί της Πεντηκοστής μοίραζαν κόλλυβα για τους νεκρούς.

24 Ιουνίου – Αη Γιάνς με τα κλήδωνα

Ο κούκος σταματά ν’ ακούγεται.

Πριν την ανατολή τα κορίτσια πάνε και μαζεύουν τα «καλογιάννια» που είναι το βότανο γάλιο και λουλούδια. Κάθε κοπέλα έφτιαχνε το δικό της μπουκέτο και έβαζε σ’α υτό δαχτυλίδι. Έπειτα στόλιζαν ένα χάλκινο σκεύος με στεφάνι από λουλούδια και έβαζαν μέσα τα μπουκέτα όλων των κοριτσιών. Κάλυπταν το σκεύος με κόκκινο μαντήλι. Η μικρότερη σε ηλικία κοπέλα το έπαιρνε, το τοποθετούσε πάνω από το κεφάλι της και όλες τραγουδώντας πήγαιναν έως τη βρύση. Έβαζαν στο σκεύος νερό και το έριχναν τρεις φορές. Όταν γινόταν αυτό έβλεπαν ποιας κοπέλας το μπουκέτο θα έφευγε πιο μπροστά από τα άλλα. Αυτό σήμαινε πως εκείνη θα παντρευόταν πρώτη. Επέστρεφαν από τη βρύση πάλι με τραγούδια, άφηναν το σκεύος κατά γης και όλη τη νύχτα τραγουδούσαν και χόρευαν μόνον οι γυναίκες. Το πρωί της 25ης Ιουνίου επαναλάμβαναν το έθιμο.

29 Ιουνίου – Αη Αποστόλ’ς

Κούρευαν τα ζυγούρια. Όσοι είχαν ταγμένο κουρμπάνι το έσφαζαν.

30 Ιουνίου – Δώδεκα απόστολοι

Μεγάλη γιορτή.

20 Ιουλίου - Αη Λιας

Σχεδόν όλοι έσφαζαν κουρπάνι για υγεία. Τραγουδούσαν και χόρευαν.

15 Αυγούστου – Παναγιά

Νήστευαν από την 1η έως τη 15η Αυγούστου. Το πρωί της γιορτής πήγαιναν όλοι στην εκκλησία με καινούργια ρούχα και κοινωνούσαν.

8 Σεπτεμβρίου – Παναούλα

Δεν νήστευαν. Κοινωνούσαν μόνον όσοι δεν νήστεψαν για τη γιορτή της Παναγίας.

26 Οκτωβρίου (8 Νοεμβρίου κατά το παλαιό ημερολόγιο) – Αη Δημήτρης

Γιόρταζαν όσοι είχαν το όνομα αυτό και όσοι είχαν ταγμένα κουρμπάνια τα έσφαζαν.

Κοντά στη γιορτή αυτή γινόταν το μέτρημα των κοπαδιών και τελείωνε η δουλειά των τσοπάνων που ήταν μισθωμένοι από του Αγίου Γεωργίου έως του Αγίου Δημητρίου. Όσοι από αυτούς το ήθελαν, έμεναν. Γίνονταν και οι λογαριασμοί – ο κεχαγιάς έκανε τον απολογισμό των εσόδων και των εξόδων.

Επίσης, κάποιες μέρες μετά έσφαζαν γουρούνια και έπειτα ετοιμάζονταν για να ξεχειμωνιάσουν. Το καραβάνι ταξίδευε περίπου 10 – 15 μέρες μέχρι να φτάσει στα χειμαδιά.

Χριστούγεννα

Η νηστεία για τα Χριστούγεννα κρατούσε 40 μέρες. Στις 13 Νοεμβρίου ήταν Αποκριά και έφτιαχναν πίτες. Στις 6 Δεκεμβρίου ετοίμαζαν ψάρια και «ύψωμα» - κουρμπάνι (σούπα) χωρίς κρέας το οποί μοιραζόταν σε όλα τα καλύβια για υγεία. Το κουρμπάνι το κάνουν όσοι το έχουν ταγμένο.

Μια εβδομάδα πριν τα Χριστούγεννα τιμούσαν τον Αη Μόδιστο. Επίσης μοίραζαν «ύψωμα» όσοι είχαν τάξει.

Το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων ετοίμαζαν τα «χριστοκούλουρα» ή «κολερά».

Την ημέρα των Χριστουγέννων τα παιδιά πήγαιναν σε όλα τα καλύβια και έδιναν την ευχή:

«Αρνιά, κατσίκια,

Πρότα κι άλογα,

Ν(υ)φάδις, γαμπροί

Κι απ’ ο’υλα τα καλά».

Οι νοικοκύρηδες έδιναν στα παιδιά καρύδια, γλυκίσματα, αποξηραμένα φρούτα και κολερά (κουλούρια).

Οι μεγάλοι εύχονταν μεταξύ τους λέγοντας:

«Καλώς μας ήρθε η σημερινή,

Χρόνια πολλά κι δύναμη».

Μετά τα Χριστούγεννα δεν πήγαιναν στην εκκλησία για να κοινωνήσουν.

Το πρωί της 25ης Δεκεμβρίου σε όλα τα καλύβια έφτιαχναν πίτες με τυρί.

 
Developed by: Boxfish Design Studio

Your are currently browsing this site with Internet Explorer 6 (IE6).

Your current web browser must be updated to version 7 of Internet Explorer (IE7) to take advantage of all of template's capabilities.

Why should I upgrade to Internet Explorer 7? Microsoft has redesigned Internet Explorer from the ground up, with better security, new capabilities, and a whole new interface. Many changes resulted from the feedback of millions of users who tested prerelease versions of the new browser. The most compelling reason to upgrade is the improved security. The Internet of today is not the Internet of five years ago. There are dangers that simply didn't exist back in 2001, when Internet Explorer 6 was released to the world. Internet Explorer 7 makes surfing the web fundamentally safer by offering greater protection against viruses, spyware, and other online risks.

Get free downloads for Internet Explorer 7, including recommended updates as they become available. To download Internet Explorer 7 in the language of your choice, please visit the Internet Explorer 7 worldwide page.